OECD Multilingual Summaries

OECD Digital Economy Outlook 2015

Summary in Dutch

OESO Vooruitzichten voor de Digitale Economie 2015

Samenvatting in het Nederlands

De digitale economie maakt nu deel uit van talloze onderdelen van de wereldeconomie, zoals het bankwezen, retail, energie, transport, onderwijs, uitgeverijen, media en gezondheid. Informatie en Communicatie Technologieën (ICT's) veranderen de sociale interacties en persoonlijke relaties. De vaste, mobiele en uitgezonden netwerken convergeren en apparaten en voorwerpen zijn steeds vaker onderling met elkaar verbonden en vormen het zogenaamde 'Internet of Things'.

Hoe kunnen OESO‑landen en partner‑economieën het potentieel van de digitale economie optimaliseren als aanzet voor innovatie en inclusieve groei? Wat zijn de ontwikkelingen in de digitale economie die beleidsmakers dienen te overwegen en wat zijn de nieuwe uitdagingen waaraan ze het hoofd moeten bieden?

Het volledige potentieel van de digitale economie moet nog worden gerealiseerd

De wereldwijde groei in ICT‑productie en vooral ICT‑services zet zich voort. De uitgaven die het bedrijfsleven doet aan onderzoek en ontwikkeling en de recente toename van het aantal ICT‑gerelateerde patenten wijzen op de belangrijke rol die ICT voor innovatie speelt. De breedbandmarkten breiden zich uit, waarbij het aantal draadloze breedbandabonnementen (nagenoeg 1 miljard abonnementen in de OESO‑zone) de afname van het aantal vaste lijnen compenseert. De prestaties van communicatienetwerken worden steeds beter dankzij de toepassing van glasvezel en 4G, terwijl de prijzen dalen, vooral voor mobiele services.

• Het potentieel voor uitbreiding van de dekking en verbetering van de vaste en mobiele breedbandinfrastructuur is aanzienlijk. De nieuwe OESO‑methodologie voor het meten van de geadverteerde vaste breedbandsnelheden stelt overheden in staat stappen te blijven zetten richting het 'Internet of Things'.
• Gezien de toegenomen druk op netwerken en het feit dat meer spectrumhulpmiddelen toegewezen moeten worden aan mobiele communicatie, moet goed gebruik worden gemaakt van het feit dat vaste en mobiele netwerken elkaar aanvullen. De vaste infrastructuur is van kritiek belang voor de offload en backhaul van draadloos verkeer en om het beschikbare spectrum beter in te zetten. Beleidsmakers testen momenteel innovatieve licentieprogramma's om de efficiëntie van het spectrumgebruik te verbeteren.
• Het potentieel is enorm voor een grotere acceptatie en een beter gebruik van ICT's en het internet door bedrijven om groei en innovatie in alle sectoren te stimuleren. Ook al hebben de meeste bedrijven in de OESO‑landen een breedbandaansluiting (95% van alle bedrijven met meer dan 10 medewerkers in 2014), gebruiken slechts weinig ondernemingen resource planning software (31%) of cloud computing services (22%) en ontvangt slechts 21% van de bedrijven hun bestellingen via internet. De verschillen tussen de landen onderling en tussen kleine en grote ondernemingen zijn nog steeds aanzienlijk.
• Nieuwe zakelijke modellen op basis van collaboratieve productiemethodes, zoals crowdfunding‑ en nieuwe 'sharing economy'‑platforms, zetten druk op de bestaande regulering van de markten en vragen om evenwichtige beleidsbepalingen die innovatie mogelijk maken én het publieke belang behartigen.
• Ook voor individuen kan de digitale economie nog veel meer gaan betekenen. Consumenten spelen slechts een kleine rol in e‑commerce, aangezien tot 90% van de e‑commerce betrekking heeft op transacties tussen bedrijven. Ondanks de wijde distributie, is de intensiteit van het internetgebruik nog steeds zeer verschillend, vooral voor activiteiten die in verband worden gebracht met een hoger onderwijsniveau, zoals e‑overheid, e‑commerce en online bankieren.

Stimulering van de economische en sociale groei via nationale digitale programma's

Overheden in OESO‑landen zijn zich steeds duidelijker bewust van de noodzaak om de digitale economie op strategische wijze te ontwikkelen, om de voordelen ervan te vergroten en om te reageren op de belangrijkste uitdagingen, zoals verlaging van de werkloosheid en ongelijkheid en het reduceren van armoede. De huidige nationale digitale strategieën dekken onderwerpen die variëren van bedrijfsoprichting en productiviteitsgroei tot publieke administratie, werkgelegenheid en onderwijs, gezondheid en vergrijzing, milieu en ontwikkeling. Over het algemeen zijn overheden zich steeds meer bewust van het feit dat de ontwikkeling van het internetbeleid gebaseerd is op een aantal coherente, algemene overheidbeleidsbepalingen:

• De infrastructuur moet van goede kwaliteit zijn, toegankelijk zijn voor iedereen en verkrijgbaar zijn tegen concurrerende prijzen, omdat dit het fundament is voor nieuwe bedrijfsmodellen, e‑commerce en nieuwe, collaboratieve wetenschappelijke en sociale netwerken.
• Aangezien de concurrentie in de digitale economie wordt ondermijnd door enkele grote veranderingen, zoals de technische convergentie en de integratie van de bedrijfsmodellen van telecommunicatieproviders en internetbedrijven, moeten overheden er ook voor zorgen dat de concurrentie in stand wordt gehouden, er geen kunstmatige toegangsbarrières ontstaan en de coherentie van de regelgeving wordt verbeterd. De consolidatie van mobiele markten mag geen bedreiging worden voor de innovatie of het vermogen van andere spelers om op de markt te concurreren.
• Stimulering van het gebruik van ICT's is van essentieel belang, met name door overheden en het bedrijfsleven, inclusief het MKB.
• Het vertrouwen in de betrouwbaarheid en beveiliging van online netwerken, services en applicaties moet worden versterkt. Ook moeten gebruikers zeker zijn dat hun privacy en consumentenrechten geen gevaar lopen. De OESO heeft de leiders en beleidmakers gevraagd om digitale beveiliging en privacy risico management op te nemen in het wijdere raamwerk voor economisch en sociaal risico management, in plaats van deze kwesties als aparte technische en juridische uitdagingen aan te pakken. De cyberbeveiligingsstrategieën moeten worden aangevuld met nationale privacy‑strategieën, zodat de privacy‑problematiek op een gecoördineerde, holistische manier wordt aangepakt en de beperkingen worden geïdentificeerd die de maatschappij bereid is te accepteren ten bate van het collectieve openbare belang.
• Door middel van ICT‑onderwijs, training en herscholing, moeten mensen uitgerust worden met de juiste vaardigheden om ICT's te kunnen gebruiken en de risico's van hun sociale en economische activiteiten te managen, met het oog op de stimulering van het ondernemerschap, de werkgelegenheid en e‑inclusiviteit.
• Het is van cruciaal belang dat de mogelijke verstorende gevolgen van de digitale economie worden geïdentificeerd. De overheden dienen de overgang van werkers naar deze nieuwe digitale banen te faciliteren.

Internetbeheer: een beleidsprioriteit voor de komende jaren

De internetgemeenschap ontwikkelt momenteel een voorstel om het toezicht over de technische resources van het internet van de overheid in de Verenigde Staten over te dragen aan een wereldwijde gemeenschap van stakeholders. In september 2015 lanceert de Verenigde Naties de ontwikkelingsagenda voor na 2015, waarbij de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling worden bepaald, waaronder waarschijnlijk verbeterde toegang tot ICT's en het internet om een inclusieve en wereldwijde digitale economie te creëren. In december 2015 moet het mandaat van het Internet Governance Forum (IGF) dat door diverse stakeholders wordt geleid, worden vernieuwd.

Aan de basis van deze initiatieven ligt de fundamentele behoefte om de openheid van het internet te waarborgen. Het internet als een open platform, waar bedrijven, burgers en overheden naar eigen inzicht applicaties en services kunnen innoveren en ontwikkelen, heeft talloze innovaties in de digitale economie voortgebracht. De afgelopen jaren begint men zich echter zorgen te maken over het feit dat de economische en sociale voordelen van de open en gedecentraliseerde architectuur van het internet en van de vrije stroom van grensoverschrijdende data op directe of indirecte wijze zal worden beïnvloed door kwesties zoals territoriale routering, lokale content‑ of data‑opslagvereisten, netwerkneutraliteit, universele acceptatie van meertalige domeinnamen en de ontwikkeling van alternatieve netwerken.

De voordelen van, en het risico voor een open internet worden besproken door ministers en andere stakeholders tijdens de geplande ministeriële bijeenkomst van de OESO in 2016, alsook andere belangrijke kwesties inzake wereldwijde connectiviteit, het 'Internet of Things', initiatieven aan vraagzijde om innovatie en vertrouwen in de digitale economie te stimuleren en manieren om de creatie van banen en ontwikkeling van de benodigde vaardigheden te stimuleren die nodig zijn om de voordelen van de digitale economie te optimaliseren.