OECD >Multilingual Summaries

OECD Regional Outlook 2014

Regions and Cities: Where Policies and People Meet

Summary in Dutch

OESO Regionale vooruitzichten 2014

Regio's en steden: waar beleidsbepalingen en mensen elkaar treffen

Samenvatting in het Nederlands

Belangrijkste bevindingen

De interregionale inkomensverschillen zijn de afgelopen tientallen jaren in de meeste OESO‑landen groter geworden; en de crisis heeft daar weinig aan veranderd. Als de verschillen zijn afgenomen, is dat gewoonlijk het gevolg van een slechtere prestatie in de rijkere regio's in plaats van groei in de armere. De crisis heeft ook de verschillen in de werkloosheid tussen de diverse regio's geaccentueerd.

Sinds de crisis heeft de verschuiving van fiscale stimulans naar consolidatie geleid tot een scherpe afname van de openbare investeringen die in de OESO in 2009‑12 in reële termen met 13% zijn gedaald. Aangezien ca. 72% van de openbare investeringen beheerd wordt door lagere overheden, is dit met name een probleem voor regio's en lokaliteiten. Ook al hebben de besparingen op de investeringen geholpen om de huidige diensten en transfers te beschermen, toch ondermijnen ze vaak de groei en de dienstverlening in de toekomst.

De fiscale druk heeft ook de aanzet gegeven voor een toenemend aantal hervormingen van de lagere overheden. Deze zijn deels veroorzaakt door de behoefte om schaalvoordelen en andere kostenbesparingen te realiseren, maar ze zijn ook een manier om extra verantwoordelijkheden te delegeren.

De crisis heeft gewezen op de limieten van zuiver economische beoordelingen van de sociale vooruitgang en heeft de noodzaak van bredere welzijnsmaatregelen onderstreept. Desondanks moet het welzijn op regionaal niveau worden begrepen en aangepakt . De verschillen tussen de niet‑monetaire welzijnsmaatregelen zijn vaak groter in de regio's binnen hetzelfde land dan tussen verschillende landen; ook veranderen deze verschillen in de loop der tijd haast niet. Landen met grotere verschillen in de toegang tot onderwijs, werk en belangrijke diensten hebben ook een lagere algemene welzijnsscore.

De zoektocht naar groei heeft in de meeste OESO‑economieën steeds meer aandacht gevestigd op steden als de belangrijkste bron van groei. Steden zijn over het algemeen productiever en de productiviteitsvoordelen nemen toe naarmate de steden groter zijn. Grote steden hebben de neiging de groei in de omringende regio's te stimuleren, tot een afstand van zelfs 200 tot 300 kilometer. De productiviteit van kleinere steden kan echter ook toenemen als ze nauw verbonden zijn aan andere steden, waarbij de connectiviteit gezien kan worden als substituut voor omvang.

De groei‑ en productiviteitsvoordelen van urbanisatie zijn niet automatisch: de manier waarop steden worden beheerd heeft een directe en belangrijke impact op de economische prestatie en op de levenskwaliteit van de burgers. De acties van huishoudens en bedrijven, evenals de interactie tussen de verschillende takken van de overheid hebben gewoonlijk grotere positieve of negatieve gevolgen in steden dan in minder dichtbevolkte gebieden. Dit betekent dat de beleidsbepalingen in verschillende sectoren, rechtsgebieden en overheidsniveaus beter uitgelijnd moeten worden.

Deze coördinatie is vaak onvoldoende: sectorbeleidsbepalingen op nationaal en lager niveau creëren vaak tegenstrijdige incentives en zijn in de verschillende overheidsniveaus slecht uitgelijnd. Horizontale fragmentatie op gemeentelijk niveau maakt dit probleem alleen maar erger, vooral in grote, politiek gefragmenteerde stedelijke gebieden. Het onderzoek van de OESO naar het stedelijke beheer werpt licht op de kosten van gefragmenteerd beheer en wijst op de voordelen van een betere coördinatie van beleidsbepalingen op stedelijk niveau. Denk hierbij aan de schaal van steden die door vestigingspatronen en economische activiteiten worden gedefinieerd in plaats van door vaak verouderde administratieve scheidingslijnen.

Belangrijke implicaties voor het beleid

Toenemende verschillen, een langzame groei en beperkte manoeuvreerruimte voor fiscale en monetaire beleidsbepalingen onderstrepen de behoefte aan een effectieve en locatiegevoelige benadering van het beleid. Allereerst is het zo dat zelfs in hetzelfde land de hindernissen voor groei in de diverse regio's sterk verschillen. Ten tweede moet het beleid steeds sterker letten op de compromissen die mogelijk zijn tussen de verschillende doelstellingen en de mogelijke overeenkomsten daartussen, die met geïntegreerde aanpak gerealiseerd kunnen worden. Deze compromissen en overeenkomsten zijn vaak een weerspiegeling van de specifieke omstandigheden in individuele locaties en zijn vaak het beste zichtbaar, en dus aanstuurbaar, voor regionale of lokale spelers.

De beleidsgeografie is belangrijk: bij de identificatie en promotie van connecties tussen economische, sociale en milieudoelstellingen, dienen de beleidsmakers verder te kijken dan hun administratieve grenzen en de eigenlijke geografie in overweging nemen bij het aanpakken van problemen ‑ denk hierbij bijvoorbeeld aan het openbaar vervoer dat voor een heel stedelijk gebied moet worden aangepakt in plaats van individueel door elke aparte gemeente. De juiste schaal voor beleidsinterventie hangt af van de specifieke kwestie: de aantrekkingszones van scholen zijn anders dan die van ziekenhuizen en de transportinstanties zullen vaak een andere schaal hanteren dan gezondheidsinstanties. Feit is echter dat het aantal overheidsniveaus niet oneindig kan zijn. Vandaar dat er behoefte bestaat aan data, tools en instellingen die in staat zijn op verschillende schalen zowel verticaal als horizontaal hun activiteiten te coördineren.

Het aanpassen van beleidsbepalingen aan de locaties is vooral belangrijk gezien de scheiding tussen stad en land. Aangezien ca. 78% van de mensen die in de OESO op het land woont, zich in de buurt van een stad bevindt, is het onlogisch om steden en het platteland als aparte domeinen te beschouwen. Landelijke en stedelijke beleidsbepalingen moeten beter geïntegreerd zijn, willen ze de realiteit weerspiegelen van de locaties waar ze toegepast moeten worden. Partnerschappen tussen stad en land kunnen voor een betere ruimtelijke ontwikkeling zorgen en de mogelijke voordelen optimaliseren van de arbeidsmarkt, het milieu en andere connecties tussen stedelijke en landelijke gemeenschappen.

Gezien de druk die er op de openbare investeringen staat, moetenlokale en regionale overheden meer, en beter doen met minder. Met het oog hierop heeft de Raad van de OESO in maart 2014 een aanbeveling over effectieve openbare investeringen op verschillende overheidsniveaus aangenomen. De principes die in deze aanbeveling staan vermeld, zullen overheden helpen bij de beoordeling van de sterke en zwakke punten van hun openbare investeringscapaciteit en bij de identificatie van verbeteringsprioriteiten.

Nationale en regionale of provinciale overheden spelen vaak een belangrijke rol bij de ontwikkeling van effectievere oplossingen voor het stadsbeheer. De obstakels die er liggen voor collectieve actie zijn vaak aanzienlijk, en zelfs als alle gemeenten in een groot stadsgebied of in een regio van de samenwerking zullen profiteren, toch is het mogelijk dat geen ervan de capaciteit of de incentives heeft om de kosten op zich te nemen om de benodigde informatie te verzamelen, anderen te mobiliseren, enz.

Een beter beheer van stadsgebieden moet op zijn beurt gesteund worden door een grotere mate van beleidscoherentie voor steden op nationaal niveau. Traditioneel gezien was het kleine aantal expliciete nationale stedelijke beleidsbepalingen vaak heel specifiek opgesteld, gericht op problemen in plaats van mogelijkheden. Veel andere beleidsrichtingen die grote gevolgen hebben voor de stedelijke ontwikkeling, zullen nooit door een 'stedelijke lens' worden bekeken. Overheden die voor goede steden willen zorgen, moeten een veel bredere kijk op het stedelijk beleid ontwikkelen; ze moeten multisectoriële strategieën ontwikkelen om de problemen van steden op een geïntegreerde wijze aan te pakken.

Summary of
OECD (2013), OECD Regional Outlook 2014: Regions and Cities: Where Policies and People Meet, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/9789264201415-en

© OECD

Deze samenvatting is geen officiële OESO-vertaling.

Reproductie van deze samenvatting is toegestaan, mits het OESO-copyright en de titel van de oorspronkelijke publicatie worden vermeld.

Meertalige samenvattingen zijn vertaalde uittreksels van OESO-publicaties die oorspronkelijk in het Engels en Frans zijn gepubliceerd.

Deze zijn gratis te verkrijgen via de Online Bookshop van de OESO www.oecd.org/bookshop

Neem voor meer informatie contact op met de eenheid OECD Rights and Translation, Public Affairs and Communications Directorate op, rights@oecd.org of per fax: +33 (0)1 45 24 99 30.

OECD Rights and Translation unit (PAC)
2 rue André-Pascal, 75116
Paris, France

Bezoek onze website www.oecd.org/rights