OECD >Multilingual Summaries

Economic Policy Reforms 2017

Going for Growth

Summary in Greek

Μεταρρυθμίσεις οικονομικής πολιτικής 2017

Με στόχο την ανάπτυξη

Περίληψη στα ελληνικά

Οι εθνικές αρχές δεν έχουν πλέον την πολυτέλεια να επιβραδύνουν τη διαδικασία των μεταρρυθμίσεων εάν θέλουν να αποφύγουν την παγίδα χαμηλής ανάπτυξης, με την οποία πολλές από αυτές βρίσκονται αντιμέτωπες, και εάν θέλουν να διασφαλίσουν ότι τα κέρδη από την οικονομική μεγέθυνση ωφελούν τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών. Κατά τα περασμένα δύο έτη, η ανάπτυξη παγκοσμίως παρέμεινε στάσιμη στο 3% περίπου, δηλαδή σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο από το μέσο ρυθμό ανάπτυξης του 4% που σημειώθηκε κατά την προηγούμενη δεκαετία. Η διαφορά αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ύφεση στην Κίνα και στις άλλες αναδυόμενες οικονομίες της αγοράς. Παρόλα αυτά, οι ρυθμοί ανάπτυξης των χωρών του ΟΟΣΑ ανήρθαν κατά μέσο όρο στο 2% ή λιγότερο κατά τα έτη μετά την κρίση, με την προοπτική της συνεχιζόμενης χαμηλής ζήτησης και επένδυσης να επηρεάζει αρνητικά το δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης.

Στην προσπάθειά τους να επιτύχουν θετικότερους ρυθμούς ανάπτυξης, οι εθνικές αρχές βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές προκλήσεις πολιτικής. Η απότομη και γενικευμένη υποχώρηση του ρυθμού αύξησης της παραγωγικότητας από την κρίση και έπειτα επέφερε στασιμότητα στα εισοδήματα μεγάλης μερίδας του πληθυσμού, δυσχεραίνοντας τη λαϊκή αποδοχή των διαθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Μολονότι η συνολική ανεργία μειώνεται βαθμιαία στην πλειονότητα των χωρών, οι νέοι και οι ανειδίκευτοι εργαζόμενοι σε πολλές από αυτές βρίσκονται αντιμέτωποι με δυσμενείς επαγγελματικές προοπτικές και διατρέχουν τον κίνδυνο να βρεθούν συχνά στην ανεργία. Για να ξεπεραστούν οι προκλήσεις αυτές, απαιτούνται συνεκτικές στρατηγικές διαρθρωτικής μεταρρύθμισης και συλλογική δράση σε ευρύ φάσμα τομέων πολιτικής με την παράλληλη στήριξη των μακροοικονομικών πολιτικών.

Η έκθεση «Με στόχο την ανάπτυξη» αξιοποιώντας την εμπειρογνωσία του ΟΟΣΑ σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις διαρθρωτικής πολιτικής και σχετικά με τις οικονομικές επιδόσεις παρέχει στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής μία δέσμη απτών συστάσεων για τη μεταρρύθμιση εκείνων των τομέων που έχουν προσδιοριστεί ως προτεραιότητες για ισχυρή και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι προτεραιότητες γενικά καλύπτουν τις ρυθμίσεις της αγοράς προϊόντων και εργασίας, την εκπαίδευση και την κατάρτιση, τα συστήματα φορολόγησης και κρατικών δαπανών, τους εμπορικούς και τους επενδυτικούς κανόνες καθώς και τις πολιτικές για την καινοτομία. Το πλαίσιο που παρέχει η έκθεση «Με στόχο την ανάπτυξη» είναι ουσιαστικής σημασίας, διότι βοηθά τις χώρες της Ομάδας των 20 στην υλοποίηση του οικείου προγράμματος διαρθρωτικής μεταρρύθμισης, μεταξύ άλλων, μέσω της παρακολούθησης των οικείων στρατηγικών ανάπτυξης για την επίτευξη βιώσιμης και ισορροπημένης ανάπτυξης.

Στην παρούσα έκθεση εξετάζεται η πρόοδος που επιτεύχθηκε όσον αφορά την υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων σε τομείς που σχετίζονται με τις συστάσεις πολιτικής που διατυπώθηκαν στην έκθεση «Με στόχο την ανάπτυξη» κατά την περίοδο 2015‑2016. Λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο αυτή, προσδιορίζονται νέοι τομείς προτεραιότητας για τις χώρες του ΟΟΣΑ και για επιλεγμένες χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ. Στους τομείς αυτούς οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες για να αυξηθεί το πραγματικό εισόδημα και για να διασφαλιστεί ότι τα κέρδη ωφελούν τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών (Κεφάλαιο 1). Προς τούτο, το πλαίσιο για την επιλογή των προτεραιοτήτων πολιτικής συμπεριλαμβάνει για πρώτη φορά την αρχή του μη αποκλεισμού ως κύριο στόχο, δίπλα στην παραγωγικότητα και την απασχόληση, τους κύριους παράγοντες αύξησης του μέσου εισοδήματος. Για αυτό το σκοπό, διατυπώνεται ένας γενικός ορισμός του μη αποκλεισμού που περιλαμβάνει τη διάσταση της ανισότητας και της φτώχειας, την ποσότητα και την ποιότητα των θέσεων εργασίας, μαζί με την ένταξη στην αγορά εργασίας των ευπαθών ομάδων, τις διαφορές και την ισότητα των φύλων στην εκπαίδευση και τις ανισότητες στον τομέα της υγείας. Επιπλέον, στην έκθεση περιλαμβάνεται η περιεκτική αξιολόγηση των προκλήσεων πολιτικής που σχετίζονται με την αρχή του μη αποκλεισμού και των ενδεχόμενων τρόπων αντιμετώπισής τους όπως αντικατοπτρίζονται στις προτεραιότητες πολιτικής της έκθεσης «Με στόχο την ανάπτυξη» (Κεφάλαιο 2). Οι προτεραιότητες κάθε χώρας και οι αντίστοιχες συστάσεις διατυπώνονται στα επιμέρους σημειώματα των χωρών (Κεφάλαιο 3).

Πρόοδος στην υλοποίηση της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης από το 2015 και έπειτα

Ο ρυθμός των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων συνέχισε να επιβραδύνεται κατά τα περασμένα δύο έτη και έχει φτάσει πλέον στο επίπεδο πριν από την κρίση. Αυτή η συνολική επιβράδυνση συγκαλύπτει σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών.

Η πορεία των μεταρρυθμίσεων επιβραδύνθηκε στις χώρες που προωθούσαν ενεργά τις μεταρρυθμίσεις κατά τα περασμένα δύο έτη (π.χ. Μεξικό, Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Πολωνία και Ισπανία), όμως επίσης και σε πολλές άλλες χώρες όπου η μεταρρυθμιστική δραστηριότητα δεν ήταν τόσο έντονη κατά την προηγούμενη περίοδο (π.χ. Αυστραλία, Ινδονησία και Σλοβενία).

Η ένταση των μεταρρυθμίσεων αυξήθηκε σημαντικά σε μερικές χώρες οι οποίες δεν συγκαταλέγονταν μεταξύ εκείνων που προωθούσαν ενεργά τις μεταρρυθμίσεις κατά την προηγούμενη περίοδο (π.χ. Βέλγιο, Ισραήλ, Ιταλία, Κολομβία, Σουηδία και Χιλή, καθώς και η Αυστρία, η Βραζιλία και η Γαλλία).

Ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων σημείωσε ιδιαίτερα αισθητή επιβράδυνση σε τομείς πολιτικής με πολύ μεγάλη επίδραση στην παραγωγικότητα της εργασίας, όπως η εκπαίδευση και η καινοτομία. Τούτο προκαλεί ανησυχία δεδομένης της συνεχιζόμενης και γενικευμένης καθοδικής τάσης της αύξησης της παραγωγικότητας.

Θετική εξέλιξη αποτελεί το γεγονός ότι ο αριθμός των μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με τις συστάσεις της έκθεσης «Με στόχο την ανάπτυξη» έχει αυξηθεί αναφορικά με στόχους όπως η μείωση των εμποδίων στην απασχόληση των γυναικών και η ενίσχυση της δημιουργίας θέσεων εργασίας μέσω χαμηλότερης φορολογικής επιβάρυνσης, ιδιαίτερα έναντι των χαμηλόμισθων εργαζομένων. Σε αυτούς τους τομείς οι μεταρρυθμίσεις που ευνοούν την ανάπτυξη προωθούν επίσης την αρχή του μη αποκλεισμού.

Οι εθνικές αρχές γενικά συγκέντρωναν τις μεταρρυθμιστικές τους προσπάθειες σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής, διατρέχοντας τον κίνδυνο να χάσουν τα δυνητικά οφέλη από τις συνέργειες μεταξύ των πολιτικών και από τις συμπληρωματικές πτυχές των μεταρρυθμίσεων. Η δημιουργία καλύτερων δεσμών μεταρρυθμίσεων θα διευκολύνει την υλοποίησή τους, θα μεγιστοποιήσει τον αντίκτυπό τους όσον αφορά την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας και θα βοηθήσει στον περιορισμό των εισοδηματικών ανισοτήτων.

Νέες μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες για την ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς

Δεδομένης της σημασίας της αύξησης της παραγωγικότητας για το βιοτικό επίπεδο μακροπρόθεσμα και δεδομένου του μεγέθους του προβλήματος για την πλειονότητα των χωρών, προσδιορίστηκαν περισσότερες μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες, προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγή ανά εργαζόμενο και να διασφαλιστεί ότι τα κέρδη επιμερίζονται ευρέως σε όλον τον πληθυσμό. Σε σχέση με την προηγούμενη έκδοση της έκθεσης «Με στόχο την ανάπτυξη» δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στα μέτρα που αφορούν τον τομέα της εκπαίδευσης, τον ανταγωνισμό στην αγορά προϊόντων και τις δημόσιες επενδύσεις.

Ιδιαίτερα, η διευκόλυνση της εισόδου και της ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων, η προώθηση της ισότητας όσον αφορά την πρόσβαση στην εκπαίδευση υψηλής ποιότητας, καθώς και της ένταξης των γυναικών και των μεταναστών στην αγορά εργασίας, η αύξηση των επενδύσεων σε υποδομές και η βελτίωση της κατάρτισης των εργαζομένων και των πολιτικών ενεργοποίησης αποτελούν όλα μέρος των πιο κοινών προκλήσεων πολιτικής που προσδιορίζονται για την επίτευξη ισχυρότερης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης.

Οι συνέργειες που μπορεί να προκύψουν μεταξύ των προσπαθειών αύξησης της παραγωγικότητας και της απασχόλησης αφενός, και της προώθησης του μη αποκλεισμού αφετέρου, είναι σημαντικές. Πράγματι, εάν εφαρμόζονται δεόντως και εκτενώς, σχεδόν το ήμισυ των προτεραιοτήτων πολιτικής που προτείνονται στην παρούσα έκθεση θα αποφέρουν υψηλότερα και πιο ευρέως επιμερισμένα εισοδηματικά κέρδη.

Κατά την επιδίωξη της ανάπτυξης με λιγότερους αποκλεισμούς, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να επικεντρώσουν τη δράση τους στη διεύρυνση της πρόσβασης στην ποιοτική εκπαίδευση και στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων, στη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας, και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων φορολόγησης και κρατικών δαπανών με στόχο τη μείωση των εισοδηματικών ανισοτήτων και της φτώχειας.

Όσον αφορά την εκπαίδευση, οι προτεραιότητες συμπεριλαμβάνουν την κάλυψη των αναγκών των νέων ανθρώπων από την προσχολική έως την ανώτατη εκπαίδευση, προκειμένου να ξεκινούν με τις καλύτερες προϋποθέσεις και να λαμβάνουν την απαραίτητη στήριξη καθ’όλη τη διάρκεια των σπουδών τους. Θα πρέπει να προσδίδεται έμφαση στην ενίσχυση της ισότητας των ευκαιριών και στη διασφάλιση της ικανότητας προσαρμογής του εργατικού δυναμικού στη μεταβαλλόμενη ζήτηση δεξιοτήτων.

Η δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας απαιτεί την αντιμετώπιση της δυαδικότητας και της κατάτμησης της αγοράς εργασίας, καθώς και των άτυπων μορφών απασχόλησης στην περίπτωση των αναδυόμενων οικονομιών.

Πολλές χώρες έχουν τη δυνατότητα σχεδιασμού κοινωνικών δαπανών για την προστασία των ατόμων και των οικογενειών που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η εργασία είναι οικονομικά συμφέρουσα για αυτούς που βρίσκονται στη χαμηλότερη εισοδηματική κλίμακα, και περιορίζοντας τις φορολογικές εκπτώσεις και τις φοροαπαλλαγές που ωφελούν δυσανάλογα τα νοικοκυριά με υψηλό εισόδημα.

Summary of
OECD (2017), Economic Policy Reforms 2017: Going for Growth, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/growth-2017-en

© OECD

Η περίληψη αυτή δεν αποτελεί επίσημη μετάφραση του ΟΟΣΑ.

Η αναπαραγωγή της περίληψης αυτής επιτρέπεται υπό την προϋπόθεση ότι παρατίθεται το δικαίωμα αποκλειστικής εκμετάλλευσης του ΟΟΣΑ, καθώς και ο τίτλος της πρωτότυπης έκδοσης.

Οι Πολύγλωσσες Περιλήψεις είναι μεταφρασμένα αποσπάσματα των δημοσιευμάτων του ΟΟΣΑ που εκδόθηκαν αρχικά στην αγγλική και τη γαλλική γλώσσα.